Hidroelektrik Santraller

elektrikuretimi
13 Kasım 2011

Suyun, potansiyel ve kinetik enerjisinden yararlanılarak elektrik enerjisi üretilen santrallerdir. Akmakta olan suyun kinetik enerjisi veya bir göldeki durgun suyun potansiyel enerjisi hidroelektrik santrallerde elektrik enerjisine dönüştürülür. Bir barajda oluşturulan yapay veya doğal bir gölden gönderilen su, elektrik üreten alternatörlere bağlı bir türbinin çarklarını döndürmekte kullanılır.

Şekil : Hidroelektrik santrallerde elektrik Üretimi

Elektrik üretmede kullanılan kaynağın dışa bağımlı olmaması, tükenirlik sorununun bulunmaması ve doğaya atık bırakmaması en büyük avantajlarıdır. Bu nedenle hidroelektrik santraller, dünyada çok yaygın olarak kullanılmaktadır. Türkiye hidroelektrik potansiyeli yüksek, akarsuyu bol bir ülkedir. Bunun yanında  enerji üretimi için yapılan barajlar, sulama, taşkın kontrolü, içme suyu temini, akarsu debisinin düzenlenmesi, balıkçılık, taşımacılık, su sporları (turizm) gibi çeşitli yan faydalar da sağlar. Hâlen,   dünya   elektrik   üretiminin   %23′ü   hidroelektrik  santrallerden temin edilmektedir. Ülkemizde, elektrik enerjinin önemli bir kısmı (%47) hidroelektrik santrallerden sağlanmaktadır. Şekil : Hidroelektrik santral enerji dönüşüm şeması

Hidroelektrik santrallerin, bazı olumsuz tarafları da yok değildir. Kuruluş maliyetleri yüksektir, yapım süreleri uzundur. Bunun yanında kuruldukları yerlerdeki tarım alanlarının bir kısmının yok olmasına neden olurlar. Su altında kalan topraklar bataklığa dönüşür ve metan gazı üretimine neden olur.

Su  santrallerinde  en  önemli  kısım  barajlardır.  Barajlar;  ağırlık  barajları,  kemer barajları, toprak yığmalı barajlar ve payandalı barajlar olarak dört şekilde yapılır.

Resim : Keban Hidroelektrik Santrali (HES) ve hidroelektrik santralin bölümleri

Hidroelektrik santralleri; üzerine kuruldukları suyun özelliğine, suyun düşü yüksekliğine,  baraj  yapım  malzemesine,  santral  kapasitesine,  santral  yapım  yerine  ve üretilen enerjinin karakter ve değerine göre çeşitlere ayırabiliriz. Hidroelektrik santrallerin üzerine kuruldukları suyun özelliğine göre çeşitleri;

Akarsu tipi (Barajsız) hidroelektrik santraller,

Depo tipi (Barajlı) hidroelektrik santraller, 

 Med-cezir (Gel-git) hidroelektrik santraller, 

Depresiyon hidroelektrik santraller.

 

 

 

 

 

 

Yorumlar